ასპარაგუსი - დეკორატიული სატაცური
სატაცურისებრთა ოჯახს მიეკუთვნება,იზრდება ევროპაში,აზიაში, აფრიკაში,ცნობილია მისი 300მდე სახეობა.იგი მრავალწლიანი ნახევრადბუჩქოვანიმცენარე ან ლიანაა. მის თავისებურებას წარმოადგენს ფოტოსინთეზის წარმოება არა ფოთოლში,არამედ სხვა ნაწილებში. ყვავილი შეიძლება იყოს ორსქესიანი,ერთსქესიანიც, მაგრამ სხვადასხვასქესისა იზრდებოდეს ერთი მცენარის სხვადასხვა ტოტზე. ყვავილის აგებულება შროშანისასჰგავს, მაგრამ მიწისქვეშა ნაწილი განსხვავებულია. მათ ფესურა აქვთ ,შროშანებს კი -ბოლქვები.,კიდევ ერთი განსხვავებული თვისება აქვს -მოჭრილი ტოტები აღარ გაიზრდება.ახალი ტოტი ამოუვა ძირიდან. რადგან ფესურაში თავიდანვეა მცენარის ყველა ნაწილი ჩადებული,ჯერ კიდევ ზრდის დაწყებამდე.
განათება - მას ზრდიან დას. ან აღმ. მხარეს, ვინაიდ ან გაბნეული კაშკაშა სინათლე სჭირდება,მზის სხივები კი დილით ან საღამოს. ს. მხარეს დებენ ფანჯრიდან მოშორებით, მაისიდან თანდათან აჩვევენ ჰაერს, ზაფხულში კი გარეთ გააქვთ, მაგრამ ორპირის და წვიმისგან მოფარებულ ადგილზე დებენ.
ტემპერატურა - ზაფხულში 25ზე მაღალი არივარგებს, უკეთ იზრდება 22-24 გრ ზე. თუ იგი ზამთარში 15გრ ზე მაღალ ტემპერატურის პირობებშია,სცვივა ფოთოლი, ხანდახან ხმება ტოტებიც,,მათ აჭრიან
მორწყვა - ვეგეტაციის პერიოდში უხვად რწყავენ. როცა მიწის ზედა ფენა გაშრება, ზამთარში და შემოდგომაზე ამცირებენ, და მას მერე რწყავენ, რაც მიწა კარგად გაშრება. მაგრამ ბოლომდე არ უნდა გამოშრეს. არც ზედმეტი მორწყვაა სასურველი. ჯობს, მცენარე ძირიდან მორწყოთ, ზედმეტ წყლს კი 30 წთ ის მერე გადაღვრით.
შესხურება - ცხელ ზაფხულში მცენარეს ფოთლებს უნამავენ ადრე დილით ან საღამოს, კარგია ,თუ მის ქოთანს დადებთ სველ კერამზიტიან ანხავსიან სადგამზე.თუმცა დანამვა მაინც საჭიროა.
ყვავილობა - სახლის პირობებში რთულია,თუ იყვავილებს, ექნება წვრილი, თეთრი ყვავილები,ტოტების ბოლოებზე. ხელოვნური დამტვერვით კი მიიღებთ მის ნაყოფს - წითელი ფერის კენკრას.
გასხვლა - მცენარე ადრე გაზაფხულზე გადარგვისას ისხვლება, აცლიან ძველ უფოთლო ტოტებს, ეს ხელს უწყობს ახალი ტოტების ზრდას.
კვება - ესაჭიროება მთელი წლის განმავლობაში. გაზაფხულ-ზაფხულში -ყოველ კვირეულად, შემოდგომაზე -2კვირაში ერთხელ, ზამთარში კი თვეშიერთხელ კომპლექსურ მინერალურ სასუქს და ორგანულს უნაცვლებენ ერთმანეთს, ოღონდ მეტი განზავებით.
გადარგვა - მას ყოველწლიურად რგავენ, სანამარ გახდება 5წლის. მერე კი 3-4წელიწადში ერთხელ.ასე სჭირდება ფესვების სწრაფი ზრდისგამო,გადარგვამდე ფესვებს ოდნავ უმოკლებენ და ცოტა დიდ ქოთანში გადააქვთ. ძირში ყრიან დრენაჟისთვის კერამზიტს, სუბსტრატს კი ამზადებენ 1წილი ქვიშის და 2წილი ფოთლოვანი და ნეშომპალიანი მიწის შერევით,უმატებენ 2წილ კორდის მიწასაც . გადარგვის მერე რწყავენ, ერთ კვირაში კი უკვე სასუქსაც აძლევენ.
დათესვა - იანვარ-თებერვალში ნაყოფს კრეფენდა თესლს მაშინვე თესავენ . ნიადაგს ამზადებენ ქვიშის და ტორფის თანაბარი პროპორციებით,მერე რწყავენ და თესავენ. კონტეინერს თავს ახურავენ და დებენ ნათელ ადგილზე. კონდენსატის გაჩენისას თავსახურს ხდიან ცოტ ხნით, მიწასნამავენ. ასე ინახავენ 22გრ ზე. 25-30 დღეში ამოდის და 10სმ როცა გახდება ნერგები, პიკირება ხდება. ივნისში შეიძლება ცალ-ცალკე ჩარგვაც, ნიადაგი შედგება ტორფის, ქვიშის,კორდის ფოთლოვანი და ნეშომპალიანი მიწის თანაბარი პროპორციებისგან.
გამრავლებატოტებით - გაზაფხულზე აჭრიან ტოტებს 8-12სმ სიგრძით, აფესვიანებენ ქვიშაში. დებენნათელ ადგილზე 21-22გრ ზე ,და აფარებენ მინას. პერიოდულად ანიავებენ და ნამავენ მიწას.დაფესვიანება ხდება დაახლოებით თვენახევარში, ცოტა მოძლიერების მერე გადააქვთ ქოთნებშიდა უვლიან მოზრდილი მცენარეების მსგავსად.
გამრავლება გაყოფით - გადარგვისას მისი დაყოფაც შეიძლება 2-4 ნაწილად ზომის მიხედვით და მათ ცალ-ცალკე რგავენ ,
შხამიანობა - შხამიანია მისი ნაყოფი,მას საკვებად არ იყენებენ. ეს გასათვალისწინებელია მათთვის, ვისაც ბავშვები ან შინაური ცხოველები ჰყავთ.
დაავადებები - გასხვლის მერე არ იზრდება - ეს ნორმალურია. გარკვეული დროის მერე ახალი ტოტები გაეზრდება.
ფოთლებზე ლაქებია - მას არ მოსწონს პირდაპირი მზის სხივები და ლაქები შესაძლოა დამწვრობის გამო ჰქონდეს. შეიძლება კიდეები გაყვითლდეს და მერე დასცვივდეს კიდეც.
ფოთლების ცვენა -თუ მიზეზი დამწვრობა არაა, მაშინ ჰაერის დაბალი ტენიანობის გამო ხდებაასე. ან კიდევ არასაკმარისი განათების გამო სცვივა ფოთოლი.
მავნებლები - ხშირად სტუმრობს ასპარაგუსს აბლაბუდა ტკიპა. ინსექტიციდებზე მცენარე ცუდად რეაგირებს. ამიტომ ხშირი დათვალიერებაა საჭირო მავნებლის დროული აღმოჩენისთვის.
სახეობები -1. მეიერის ასპარაგუსი-ბუჩქია, ბუსუსა ტოტებით, სიგრძეში 50 სმ აღწევენ, წიწვები მჭიდროდ აქვს განლაგებული. გამოიყენება თაიგულებში.კომპოზიციების შესაქმნელად.2. ჩვეულებრივი ასპარაგუსი-ბალახოვანი მრავალწლიანი მცენარეა, ვერტიკალურად მზარდი სწორი უბუსუსო 1,5მ სიგრძის ღეროებით, მცენარეს აქვს ორივე სქესის ყვავილი, მდედრობითი 2,5სმ ია ზომით, მამრობითის სიგრძე ორჯერ მეტია, ყვავილები ყვითელ - თეთრია, ნაყოფი-წითელი მრგვალი კენკრა. 3. ბუმბულისებრი ასპარაგუსი-იზრდება აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ნახევრად ბუჩქოვანი მცენარეა უბუსუსო და ძლიერ დატოტვილი ღეროებით. ფოთლები სამკუთხა ქერცლისებრია, ღიამწვანე, აქვს თეთრი ყვავილები ,საშუალო ზომის, 2-4 ერთად,ნაყოფი-მოშავო ლურჯი, შიგ 3 თესლია. სახლის პირობებში არ ყვავის.
თარგმნი თამარ სუპატაშვილის
განათება - მას ზრდიან დას. ან აღმ. მხარეს, ვინაიდ ან გაბნეული კაშკაშა სინათლე სჭირდება,მზის სხივები კი დილით ან საღამოს. ს. მხარეს დებენ ფანჯრიდან მოშორებით, მაისიდან თანდათან აჩვევენ ჰაერს, ზაფხულში კი გარეთ გააქვთ, მაგრამ ორპირის და წვიმისგან მოფარებულ ადგილზე დებენ.
ტემპერატურა - ზაფხულში 25ზე მაღალი არივარგებს, უკეთ იზრდება 22-24 გრ ზე. თუ იგი ზამთარში 15გრ ზე მაღალ ტემპერატურის პირობებშია,სცვივა ფოთოლი, ხანდახან ხმება ტოტებიც,,მათ აჭრიან
მორწყვა - ვეგეტაციის პერიოდში უხვად რწყავენ. როცა მიწის ზედა ფენა გაშრება, ზამთარში და შემოდგომაზე ამცირებენ, და მას მერე რწყავენ, რაც მიწა კარგად გაშრება. მაგრამ ბოლომდე არ უნდა გამოშრეს. არც ზედმეტი მორწყვაა სასურველი. ჯობს, მცენარე ძირიდან მორწყოთ, ზედმეტ წყლს კი 30 წთ ის მერე გადაღვრით.
შესხურება - ცხელ ზაფხულში მცენარეს ფოთლებს უნამავენ ადრე დილით ან საღამოს, კარგია ,თუ მის ქოთანს დადებთ სველ კერამზიტიან ანხავსიან სადგამზე.თუმცა დანამვა მაინც საჭიროა.
ყვავილობა - სახლის პირობებში რთულია,თუ იყვავილებს, ექნება წვრილი, თეთრი ყვავილები,ტოტების ბოლოებზე. ხელოვნური დამტვერვით კი მიიღებთ მის ნაყოფს - წითელი ფერის კენკრას.
გასხვლა - მცენარე ადრე გაზაფხულზე გადარგვისას ისხვლება, აცლიან ძველ უფოთლო ტოტებს, ეს ხელს უწყობს ახალი ტოტების ზრდას.
კვება - ესაჭიროება მთელი წლის განმავლობაში. გაზაფხულ-ზაფხულში -ყოველ კვირეულად, შემოდგომაზე -2კვირაში ერთხელ, ზამთარში კი თვეშიერთხელ კომპლექსურ მინერალურ სასუქს და ორგანულს უნაცვლებენ ერთმანეთს, ოღონდ მეტი განზავებით.
გადარგვა - მას ყოველწლიურად რგავენ, სანამარ გახდება 5წლის. მერე კი 3-4წელიწადში ერთხელ.ასე სჭირდება ფესვების სწრაფი ზრდისგამო,გადარგვამდე ფესვებს ოდნავ უმოკლებენ და ცოტა დიდ ქოთანში გადააქვთ. ძირში ყრიან დრენაჟისთვის კერამზიტს, სუბსტრატს კი ამზადებენ 1წილი ქვიშის და 2წილი ფოთლოვანი და ნეშომპალიანი მიწის შერევით,უმატებენ 2წილ კორდის მიწასაც . გადარგვის მერე რწყავენ, ერთ კვირაში კი უკვე სასუქსაც აძლევენ.
დათესვა - იანვარ-თებერვალში ნაყოფს კრეფენდა თესლს მაშინვე თესავენ . ნიადაგს ამზადებენ ქვიშის და ტორფის თანაბარი პროპორციებით,მერე რწყავენ და თესავენ. კონტეინერს თავს ახურავენ და დებენ ნათელ ადგილზე. კონდენსატის გაჩენისას თავსახურს ხდიან ცოტ ხნით, მიწასნამავენ. ასე ინახავენ 22გრ ზე. 25-30 დღეში ამოდის და 10სმ როცა გახდება ნერგები, პიკირება ხდება. ივნისში შეიძლება ცალ-ცალკე ჩარგვაც, ნიადაგი შედგება ტორფის, ქვიშის,კორდის ფოთლოვანი და ნეშომპალიანი მიწის თანაბარი პროპორციებისგან.
გამრავლებატოტებით - გაზაფხულზე აჭრიან ტოტებს 8-12სმ სიგრძით, აფესვიანებენ ქვიშაში. დებენნათელ ადგილზე 21-22გრ ზე ,და აფარებენ მინას. პერიოდულად ანიავებენ და ნამავენ მიწას.დაფესვიანება ხდება დაახლოებით თვენახევარში, ცოტა მოძლიერების მერე გადააქვთ ქოთნებშიდა უვლიან მოზრდილი მცენარეების მსგავსად.
გამრავლება გაყოფით - გადარგვისას მისი დაყოფაც შეიძლება 2-4 ნაწილად ზომის მიხედვით და მათ ცალ-ცალკე რგავენ ,
შხამიანობა - შხამიანია მისი ნაყოფი,მას საკვებად არ იყენებენ. ეს გასათვალისწინებელია მათთვის, ვისაც ბავშვები ან შინაური ცხოველები ჰყავთ.
დაავადებები - გასხვლის მერე არ იზრდება - ეს ნორმალურია. გარკვეული დროის მერე ახალი ტოტები გაეზრდება.
ფოთლებზე ლაქებია - მას არ მოსწონს პირდაპირი მზის სხივები და ლაქები შესაძლოა დამწვრობის გამო ჰქონდეს. შეიძლება კიდეები გაყვითლდეს და მერე დასცვივდეს კიდეც.
ფოთლების ცვენა -თუ მიზეზი დამწვრობა არაა, მაშინ ჰაერის დაბალი ტენიანობის გამო ხდებაასე. ან კიდევ არასაკმარისი განათების გამო სცვივა ფოთოლი.
მავნებლები - ხშირად სტუმრობს ასპარაგუსს აბლაბუდა ტკიპა. ინსექტიციდებზე მცენარე ცუდად რეაგირებს. ამიტომ ხშირი დათვალიერებაა საჭირო მავნებლის დროული აღმოჩენისთვის.
სახეობები -1. მეიერის ასპარაგუსი-ბუჩქია, ბუსუსა ტოტებით, სიგრძეში 50 სმ აღწევენ, წიწვები მჭიდროდ აქვს განლაგებული. გამოიყენება თაიგულებში.კომპოზიციების შესაქმნელად.2. ჩვეულებრივი ასპარაგუსი-ბალახოვანი მრავალწლიანი მცენარეა, ვერტიკალურად მზარდი სწორი უბუსუსო 1,5მ სიგრძის ღეროებით, მცენარეს აქვს ორივე სქესის ყვავილი, მდედრობითი 2,5სმ ია ზომით, მამრობითის სიგრძე ორჯერ მეტია, ყვავილები ყვითელ - თეთრია, ნაყოფი-წითელი მრგვალი კენკრა. 3. ბუმბულისებრი ასპარაგუსი-იზრდება აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ნახევრად ბუჩქოვანი მცენარეა უბუსუსო და ძლიერ დატოტვილი ღეროებით. ფოთლები სამკუთხა ქერცლისებრია, ღიამწვანე, აქვს თეთრი ყვავილები ,საშუალო ზომის, 2-4 ერთად,ნაყოფი-მოშავო ლურჯი, შიგ 3 თესლია. სახლის პირობებში არ ყვავის.
თარგმნი თამარ სუპატაშვილის
06 February
0
0
