სტაპელია სახლის პირობებში
იგი მრავალწლიანი სუკულენტია, ოჯახი მოიცავს 100მდესახეობას, რომლებიც უმეტესად იზრდება ს. ან ს-აღ აფრიკაში, ფერდობებზე, ხეებქვეშ ანწყალსატევებთან. სახელი ეწოდა მე -17 ს ის ჰოლანდიელი ექიმის ვან სტაპელის პატივსაცემად.
მისი ყვავილები განუმეორებელია, მოსავლელად მარტივი მცენარეა. სწორედ ამით გახდა იგიპოპულარული, თუმცა ერთი უსიამოვნო თვისებაც აქვს მცენარეს - მისი ყვავილების სუნი საერთოდარ ჰგავს არომატულ სურნელს - იგი ლეშის ლპობის სუნს წააგავს. გოეთემ ამ მცენარეზე დაწერა: - „ყველაზე ლამაზი და ყველაზე საშინელი ყვავილი’-ო.
მცენარე 10-60 სმ ია სიმაღლით, ოთკუთხა ტოტები სწორმდგომია, იტოტება ძირიდანვე, წიბოებიკი დაკბილულია, ასეთი შესახედაობის გამო ხშირადკაქტუსად თვლიან. მცენარის ტოტებს ღია მწვანე ან მოიისფრო დაჰკრავს, განსაკუთრებით,თუ მზეზე დაგას. ფოთოლი არ აქვს, ყვავილი ბუსუსებიანი, წყვილი ან ერთეული, 5-30 სმდიამეტრში, უმეტესად მცენარის ძირშია განთავსებული, საკმაოდ ეგზოტიკურად გამოიყურება,ფორმით ჰგავს ზღვის ვარსკვლავას. ყვავილები ერთფერი ან ჭრელია ზოგი დაწინწკლული, ზოგსზოლები გასდევს, უმეტსობას ცუდი სუნი აქვს.
მოვლა: მცენარეს სეზონური მოვლა სჭირდება.
ზაფხულში 22-26 გრ, მოსწონს აივანზეც სუფთა ჰაერზე, ზამთარში კი 15 გრ ზე მეტი არ სჭირდება,განათება უნდა ჰქონდეს კაშკაშა, მზე აუცილებელია, რომ ტოტები არ დაუწვრილდეს და არგაეწელოს, ამავდროულად უმზეოდ იგი არ იყვავილებს, მხოლოდ ძლიერ მწველ მზეზე სჭირდებაჩამოფარება ან შინ შეტანა, რომ ტოტები არ დაეწვას. იგი კარგადაა აღ ან დას,მხარეს.
მორწყვა: მცენარე სუკულენტია და არ სჭირდებახშირი მორწყვა, შესხურება. ჭარბი წყალი მიწის დაობებას, სოკოს გაჩენას იწვევს, მცენარელპება. ამის ასაცილებლად ქოთანში ყრიან დრენაჟს. იგი ირწყვება მარტიდან სექტემბრამდეკვირაში ერთხელ, ოქტომბერ-მარტში კი კიდევ უფრო იშვიათად, დეკემბერში საერთოდ არ რწყავენ.კვბავენ სასუქით კაქტუსების და სუკულენტებისთვის თვეში 2 ჯერ, მოსწონს კალიუმიანი სასუქიც.ზამთარში კვება არ სჭირდება.
გადარგვა: ახალგაზრდა მცენარეს ყოველწლიურადრგავენ, მოზრდილს 2-3 წელიწადში ერთხელ, გადარგვისას ძველ ტოტებს გულიდან აშორებენ,ისინი უვე არ იყვავილებენ. ქოთანი უნდა იყოს დაბალი, რადგან ფესვები ზედაპირული დასუსტი აქვს, ქოთნის მესამედზე ყრიან დრენაჟს, მერე კი გრუნტს, რომელიც შედგება 2 წკორდის მიწის და 1 წ ქვიშისგან. მიწას უმატებენ ნახშირსაც. ახალგადარგულ მცენარეს რამდენიმედღე არ რწყავენ.
ყვავილობა: ბევრი მცენარის ყვავილობისდაწყებას შეიძლება ვერ შეესწროთ. მაგრამ სტაპელიას ყვავილობას მისი სუნი გაგრძნობინებთაუცილებლად. მისი ასეთი სუნი აიხსნება იმით, რომ დასამტვერად მცენარე იყენებს ლეშისბუზს, მას კი სწორედ ასეთი სუნით იზიდავს. ერთადერთი გამონაკლისია მცენარე ნამიბიიდან,რომელსაც ცვილის სუნიანი ყვავილი აქვს. მიუხედავად სუნისა, ეს მცენარე დიდი პოპულარობითსარგებლობს. ყვავილობა გრძელდება 2 კვირა. ამ პერიოდში შეიძლება მისი გატანა გარეთ,აივანზე და სუნი ნაკლებ შემაწუხებელი გახდება.
დაავადებები: ყველა დაავადება ამ მცენარესჭარბი მორწყვის გამო ემართება. მწერებიდან ეტანება აბლაბუდა ტკიპა, ცრუფარიანა, მათებრძვიან ინსექტიციდებით. ზოგადად, იგი საკმაოდ მედეგი მცენარეა.
ზოგჯერ იგი არ ყვავილობს. მიზეზი რამდენიმეა - თბილი გამოზამთრება, ნაკლები განათება, ხშირი და უხვი მორწყვა, არასწორი სასუქი.
გაზაფხულ-ზაფხულში მას 2 კვირაში ერთხელ რწყავენ. ზამთარში მორწყვებს შორის მიწა ბოლომდეუნდა გამოშრეს.
მოსვენების პერიოდში იგი სიგრილეში უნდა იდგას.
არ სჭირდება ზედმეტი სასუქი, მით უფრო - აზოტიანი.
სჭირდება კარგი განათება.
ზოგჯერ განათების ნაკლებობისას ტოტები ძირიდანუყვითლდება. მათ აჭრიან და დასაფესვიანებლად იყენებენ.
გამრავლება: კალმით - მჭრელი სტერილური დანით აჭრიან ტოტს, გადანაჭერსაყრიან ნახშირს. ტოტებს რამდენიმე სთ აშრობენ და მერე რგავენ ტორფნარევ ქვიშაში. დაფესვიანებულიგადააქვთ ქოთანში, სადაც კორდის, ფოთლოვანი მიწის და ქვიშის ნარევია.
იშვიათად ამრავლებენ თესლითაც.
სახეობები: ვარსკვლავისებრი სტაპელია- 20სმ სიმაღლის მწვანე ან მოწითალო ტოტებით, მუქი წითელი ყვითელ ზოლებიანი ყვავილიგრძელ ფეხზე, რომელიც ვარდისფერი ბუსუსებითაა დაფარული, გიგანტური სტაპელია - მრავალწლიანი სუკულენტი 20 სმ სიმაღლის სწორმდგომი ტოტებით,დიდი, 35 სმ მდე დიამეტრის ყვავილებით გრძელ ფეხზე, სამკუთხა წაგრძელებულწვეტებიანიფურცლებით მოყვითალო, სქელი წითელი ზოლებით, ბოლოებზე გრძელი თეთრი ბეწვებით. მისისუნი ნაკლებ შემაწუხებელია.
ჭრელი სტაპელია - დაბალი მცენარე მწვანე, იშვიათად წითელი ტოტებით1 ან 5 მოყვითალოკვერცხის ფორმის ყვავილით, გარე ნაწილი სადაა, შიგა კი დაჭმუჭნული მუქი ყავისფერი წინწკლებითან ზოლებით. ყვავილობს ზაფხულში.
დიდყვავილა სტაპელია - მრავალწლიანი სუკულენტი წახნაგოვანი ტოტებით მათზე იშვიათიდაკბილვით, საკმაოდ დიდი ზომის ლანცეტისებრი ყვავილებით - მოლურჯო-მომწვანო გარე ნაწილით და მუქი ბორდოსფერიშიგა მხრით, დაფარულია ნაცრისფერი ბეწვით. ფურცლები დახვეულია გარეთ, ბოლოებზე წამწამები აქვს,.ყვავილობს ზაფხულში.
მისი ყვავილები განუმეორებელია, მოსავლელად მარტივი მცენარეა. სწორედ ამით გახდა იგიპოპულარული, თუმცა ერთი უსიამოვნო თვისებაც აქვს მცენარეს - მისი ყვავილების სუნი საერთოდარ ჰგავს არომატულ სურნელს - იგი ლეშის ლპობის სუნს წააგავს. გოეთემ ამ მცენარეზე დაწერა: - „ყველაზე ლამაზი და ყველაზე საშინელი ყვავილი’-ო.
მცენარე 10-60 სმ ია სიმაღლით, ოთკუთხა ტოტები სწორმდგომია, იტოტება ძირიდანვე, წიბოებიკი დაკბილულია, ასეთი შესახედაობის გამო ხშირადკაქტუსად თვლიან. მცენარის ტოტებს ღია მწვანე ან მოიისფრო დაჰკრავს, განსაკუთრებით,თუ მზეზე დაგას. ფოთოლი არ აქვს, ყვავილი ბუსუსებიანი, წყვილი ან ერთეული, 5-30 სმდიამეტრში, უმეტესად მცენარის ძირშია განთავსებული, საკმაოდ ეგზოტიკურად გამოიყურება,ფორმით ჰგავს ზღვის ვარსკვლავას. ყვავილები ერთფერი ან ჭრელია ზოგი დაწინწკლული, ზოგსზოლები გასდევს, უმეტსობას ცუდი სუნი აქვს.
მოვლა: მცენარეს სეზონური მოვლა სჭირდება.
ზაფხულში 22-26 გრ, მოსწონს აივანზეც სუფთა ჰაერზე, ზამთარში კი 15 გრ ზე მეტი არ სჭირდება,განათება უნდა ჰქონდეს კაშკაშა, მზე აუცილებელია, რომ ტოტები არ დაუწვრილდეს და არგაეწელოს, ამავდროულად უმზეოდ იგი არ იყვავილებს, მხოლოდ ძლიერ მწველ მზეზე სჭირდებაჩამოფარება ან შინ შეტანა, რომ ტოტები არ დაეწვას. იგი კარგადაა აღ ან დას,მხარეს.
მორწყვა: მცენარე სუკულენტია და არ სჭირდებახშირი მორწყვა, შესხურება. ჭარბი წყალი მიწის დაობებას, სოკოს გაჩენას იწვევს, მცენარელპება. ამის ასაცილებლად ქოთანში ყრიან დრენაჟს. იგი ირწყვება მარტიდან სექტემბრამდეკვირაში ერთხელ, ოქტომბერ-მარტში კი კიდევ უფრო იშვიათად, დეკემბერში საერთოდ არ რწყავენ.კვბავენ სასუქით კაქტუსების და სუკულენტებისთვის თვეში 2 ჯერ, მოსწონს კალიუმიანი სასუქიც.ზამთარში კვება არ სჭირდება.
გადარგვა: ახალგაზრდა მცენარეს ყოველწლიურადრგავენ, მოზრდილს 2-3 წელიწადში ერთხელ, გადარგვისას ძველ ტოტებს გულიდან აშორებენ,ისინი უვე არ იყვავილებენ. ქოთანი უნდა იყოს დაბალი, რადგან ფესვები ზედაპირული დასუსტი აქვს, ქოთნის მესამედზე ყრიან დრენაჟს, მერე კი გრუნტს, რომელიც შედგება 2 წკორდის მიწის და 1 წ ქვიშისგან. მიწას უმატებენ ნახშირსაც. ახალგადარგულ მცენარეს რამდენიმედღე არ რწყავენ.
ყვავილობა: ბევრი მცენარის ყვავილობისდაწყებას შეიძლება ვერ შეესწროთ. მაგრამ სტაპელიას ყვავილობას მისი სუნი გაგრძნობინებთაუცილებლად. მისი ასეთი სუნი აიხსნება იმით, რომ დასამტვერად მცენარე იყენებს ლეშისბუზს, მას კი სწორედ ასეთი სუნით იზიდავს. ერთადერთი გამონაკლისია მცენარე ნამიბიიდან,რომელსაც ცვილის სუნიანი ყვავილი აქვს. მიუხედავად სუნისა, ეს მცენარე დიდი პოპულარობითსარგებლობს. ყვავილობა გრძელდება 2 კვირა. ამ პერიოდში შეიძლება მისი გატანა გარეთ,აივანზე და სუნი ნაკლებ შემაწუხებელი გახდება.
დაავადებები: ყველა დაავადება ამ მცენარესჭარბი მორწყვის გამო ემართება. მწერებიდან ეტანება აბლაბუდა ტკიპა, ცრუფარიანა, მათებრძვიან ინსექტიციდებით. ზოგადად, იგი საკმაოდ მედეგი მცენარეა.
ზოგჯერ იგი არ ყვავილობს. მიზეზი რამდენიმეა - თბილი გამოზამთრება, ნაკლები განათება, ხშირი და უხვი მორწყვა, არასწორი სასუქი.
გაზაფხულ-ზაფხულში მას 2 კვირაში ერთხელ რწყავენ. ზამთარში მორწყვებს შორის მიწა ბოლომდეუნდა გამოშრეს.
მოსვენების პერიოდში იგი სიგრილეში უნდა იდგას.
არ სჭირდება ზედმეტი სასუქი, მით უფრო - აზოტიანი.
სჭირდება კარგი განათება.
ზოგჯერ განათების ნაკლებობისას ტოტები ძირიდანუყვითლდება. მათ აჭრიან და დასაფესვიანებლად იყენებენ.
გამრავლება: კალმით - მჭრელი სტერილური დანით აჭრიან ტოტს, გადანაჭერსაყრიან ნახშირს. ტოტებს რამდენიმე სთ აშრობენ და მერე რგავენ ტორფნარევ ქვიშაში. დაფესვიანებულიგადააქვთ ქოთანში, სადაც კორდის, ფოთლოვანი მიწის და ქვიშის ნარევია.
იშვიათად ამრავლებენ თესლითაც.
სახეობები: ვარსკვლავისებრი სტაპელია- 20სმ სიმაღლის მწვანე ან მოწითალო ტოტებით, მუქი წითელი ყვითელ ზოლებიანი ყვავილიგრძელ ფეხზე, რომელიც ვარდისფერი ბუსუსებითაა დაფარული, გიგანტური სტაპელია - მრავალწლიანი სუკულენტი 20 სმ სიმაღლის სწორმდგომი ტოტებით,დიდი, 35 სმ მდე დიამეტრის ყვავილებით გრძელ ფეხზე, სამკუთხა წაგრძელებულწვეტებიანიფურცლებით მოყვითალო, სქელი წითელი ზოლებით, ბოლოებზე გრძელი თეთრი ბეწვებით. მისისუნი ნაკლებ შემაწუხებელია.
ჭრელი სტაპელია - დაბალი მცენარე მწვანე, იშვიათად წითელი ტოტებით1 ან 5 მოყვითალოკვერცხის ფორმის ყვავილით, გარე ნაწილი სადაა, შიგა კი დაჭმუჭნული მუქი ყავისფერი წინწკლებითან ზოლებით. ყვავილობს ზაფხულში.
დიდყვავილა სტაპელია - მრავალწლიანი სუკულენტი წახნაგოვანი ტოტებით მათზე იშვიათიდაკბილვით, საკმაოდ დიდი ზომის ლანცეტისებრი ყვავილებით - მოლურჯო-მომწვანო გარე ნაწილით და მუქი ბორდოსფერიშიგა მხრით, დაფარულია ნაცრისფერი ბეწვით. ფურცლები დახვეულია გარეთ, ბოლოებზე წამწამები აქვს,.ყვავილობს ზაფხულში.
28 August
0
30
